Een zindelijkheidsprobleem?

Voor ongeveer 10% van de 7-jarigen is bedplassen een realiteit die heel wat psychisch ongemak met zich meebrengt. Bij kleine jongens komt bedplassen iets vaker voor dan bij meisjes, maar in de puberteit staan ze op gelijk niveau (ongeveer 1 tot 2%).

Wanneer wordt een kind 's nachts zindelijk?

Een kind is zindelijk wanneer het zijn urine kan ophouden en naar het toilet gaat op de gepaste tijd en plaats. Zindelijk worden is een ingewikkeld leerproces. 85% van de kinderen ondergaan dit probleemloos tussen de leeftijd van twee en vijf jaar.

Om ook 's nachts zindelijk te worden moet een kind: 

• overdag reeds meerdere maanden volledig droog zijn; 
• een normale lichamelijke rijping doormaken;
• een voldoende groot blaasvolume hebben voor zijn leeftijd;  

en moet de hoeveelheid urine die een kind 's nachts aanmaakt, voldoende afnemen tegenover overdag. 

Zindelijk worden positief beïnvloeden

• Laat uw kind overdag voldoende drinken zodat het ook regelmatig moet plassen. Een kind dat 6 tot 7 glazen, verdeeld over een dag, drinkt, plast ongeveer 5 tot 6 keer.
• Probeer er voor te zorgen dat de avondmaaltijd niet te kort voor het slapengaan wordt genomen.
• Laat de luier pas weg als die al minstens 4 dagen per week droog blijft 's nachts.
• Maak uw kind geen verwijten. Het bedplassen is niet zijn schuld.
• Benadruk vooral de droge in plaats van de natte nachten.
• Start geen proefbehandeling, zoals het kind leren opstaan om zindelijk te worden. In het normale zindelijkheidsproces wordt een kind zindelijk zonder op te staan om te plassen. 
• Vermijd zoveel mogelijk limonade, cola, koffie of thee. Ze bevatten cafeïne en theïne die zowel de nieren als de blaas prikkelen. Ook koude dranken kan men beter beperken.
• Neem tijdig contact op met een arts als u vermoedt dat het zindelijk worden niet op een normale manier verloopt. 

Wanneer wordt bedplassen een probleem?

In de meeste gevallen gaat bedplassen na een aantal jaren spontaan over. Toch is het nuttig om tijdig een behandeling te starten om de psychologische gevolgen voor het kind zoveel mogelijk te beperken.
Een kind dat op de leeftijd van 6-7 jaar overdag droog is, maar nog bedplast, raadpleegt best een arts. Door erover te praten wordt het kind gerustgesteld en verliest het minder snel zijn zelfvertrouwen. 
Met kinderen die op 4-jarige leeftijd ook overdag nog urineverlies hebben, raadpleegt u best ook al een arts.

Oorzaken van bedplassen

Bedplassen blijkt in een aantal gevallen erfelijk. Als één of beide ouders vroeger last had van bedplassen, heeft een kind ook meer kans om met het probleem geconfronteerd te worden. 
Verschillende oorzaken kunnen aan de basis liggen van bedplassen:

Instabiliteit van de blaas

De blaasspier heeft de neiging zich plots en ongewild samen te trekken, ook als ze niet volledig gevuld is. Dit kan zowel overdag als 's nachts gebeuren. Het kind wordt verrast en reageert soms te laat.

Te hoge urineproductie tijdens de slaap

Omdat de aanmaak van urine 's nachts niet voldoende vermindert, wordt het maximale blaasvolume overschreden. Dit is een hormonaal gestuurd gebeuren dat bij bepaalde aandoeningen of ziekten kan gestoord zijn.

Psychologische problemen

Uiterst zelden liggen psychologische problemen aan de basis. Het is eerder omgekeerd. Bedplassen zet het kind zo onder druk dat het zijn zelfvertrouwen verliest en vaak psychologische problemen krijgt. Stress, angst en vermoeidheid kunnen de instabiliteit van de blaas verergeren en op die manier de hoeveelheid en frequentie van het bedplassen beïnvloeden maar ze zijn zelden de hoofdoorzaak.

Diagnose

Om de werking van de blaas beter te begrijpen en een eventuele afwijking vast te stellen, zal de arts verschillende stappen ondernemen.

• een gesprek om de drink- en plasgewoonten in kaart te brengen en eventueel de werking van de blaas beter te begrijpen
• een eenvoudig lichamelijk onderzoek
• een analyse van de urine
• eventueel een echografie 

Deze onderzoeken zijn niet pijnlijk en worden door kinderen goed verdragen.

Behandeling

• Een behandeling start bij voorkeur op de leeftijd van 6, ten laatste 7 jaar. Soms kan het om familiale of psychologische redenen beter zijn om al op 5-jarige leeftijd te starten.
• Spreek in elk geval over het probleem met de kinderarts of huisarts. Deze zal indien nodig doorverwijzen naar een kinderuroloog of gespecialiseerd centrum. In eerste instantie zal grondig nagegaan worden wat de precieze oorzaak is. Elk type bedplassen vereist immers een andere behandeling.
• Proefbehandelingen zonder deskundig advies zijn uit den boze. (Herhaaldelijk) falen is zowel voor het kind als de omgeving een te grote psychische belasting.
• Een behandeling kan bestaan uit een goed functionerende en correct aangewende plaswekker, een aangepast drank- en plasschema, ontspanningsoefeningen, een bekkenbodembehandeling en een gedragspsychologishce ondersteuning. Ook geneesmiddelen kunnen in een beperkt aantal gevallen een oplossing bieden. Dit zijn methoden die door de arts zullen aanbevolen worden eens de diagnose en de oorzaak van het probleem bekend zijn. 

Fabeltjes over bedplassen

Het kind vraagt om aandacht en plast daarom in zijn bed.

Een kind dat bedplast, heeft vaak een vertekend zelfbeeld maar dat is het gevolg van bedplassen en niet de oorzaak. Het kind plast niet opzettelijk in zijn bed maar voelt zich wel minderwaardig omdat het gebeurt.

Emotionele spanningen liggen aan de basis van bedplassen.

De oorzaak van bedplassen ligt meestal in een combinatie van verschillende factoren. In slechts 1% van de gevallen liggen emotionele problemen aan de basis. De gedragsproblemen van het kind zijn vaak het gevolg van het bedplassen omdat het zich beperkter voelt in zijn sociale omgang en angst heeft dat zijn geheim zal ontdekt worden.

Mijn kind slaapt te diep en daarom plast het in zijn bed.

Kinderen die bedplassen slapen niet dieper dan andere kinderen. Het probleem ligt in het feit dat de signalen die de volle blaas uitzendt niet sterk genoeg zijn.

Bedplassen zit in de familie. Er is niets aan te doen. 

Kinderen van ouders die vroeger ook het probleem hadden, hebben inderdaad een hoger risico maar ook bij hen kan bedplassen tijdig behandeld worden.

Als ik mijn kind regelmatig uit bed haal om te plassen, stopt het bedplassen vanzelf.

Deze techniek levert wel meer kunstmatig droge nachten op maar helpt het normale zindelijkheidsproces niet. Hoewel het aanvankelijk psychologisch gunstig kan zijn, blijkt het op termijn vaak het omgekeerde effect te hebben.