Sombere gevoelens horen erbij

Neerslachtige gevoelens maken deel uit van het leven. Ze kunnen het gevolg zijn van moeilijkheden of tegenslagen: een baan niet krijgen, niet slagen voor een toets of examen, gepest worden, ruzie maken, een stukgelopen relatie, een moeilijke werksituatie, een scheiding, een ziekte, …

In sommige levensfasen zijn mensen vatbaarder voor sombere gevoelens: enkele dagen vóór de menstruatie, kort na de bevalling, tijdens de adolescentie, als de kinderen pas het huis uit zijn, bij een pensionering. Deze neerslachtigheid is een normale reactie. Men is tijdelijk uit evenwicht. Na enkele weken waait de bui weer over.

Als de stemming abnormaal verlaagd is gedurende een langere periode en dit een ongunstige invloed heeft op het dagelijks functioneren kan er sprake zijn van een depressie. Het is niet altijd duidelijk waar de grens ligt. De overgang verloopt geleidelijk. Raadpleeg de huisarts bij twijfel of zoek gespecialiseerde hulp. Praat erover en blijf niet alleen met uw sombere gevoelens.

Wat is een depressie?

Soms ziet u het even niet meer zitten, heeft u geen zin om iets te doen of beleeft u aan niets meer plezier. U voelt zich neerslachtig. Duurt dit dagenlang, is het gevoel zeer heftig en heeft u er geen controle meer over, dan is er sprake van een depressie.
Neerslachtigheid, lichte depressie (enkele weken) en ernstige depressie liggen min of meer in elkaars verlengde. De grens is soms moeilijk te trekken.

Artsen spreken van depressie als men gedurende minstens 14 dagen last heeft van:

• een sombere stemming of verminderde interesse en plezier in de meeste activiteiten 
  
  
• én minstens vier van volgende symptomen:
• • op korte tijd vermageren zonder dieet of opmerkelijk zwaarder worden; 
  • niet kunnen slapen of veel meer slapen;
  • rusteloos ofwel heel loom zijn;
  • moe zijn en geen energie hebben;
  • zich waardeloos of schuldig voelen;
  • zich  moeilijk kunnen concentreren en besluiteloos zijn;
  • regelmatig aan de dood of aan zelfmoord denken.              

Depressie is een ernstige ziekte. Het is geen gebrek aan wilskracht, karakter of doorzettingsvermogen. Een depressie hindert het dagelijks functioneren en kan onder meer leiden tot arbeidsongeschiktheid, lichamelijke ziekte, relatieproblemen of zelfmoordgedachten

Onderscheid neerslachtigheid-depressie

Neerslachtig zijn	Depressief zijn
Een gevoel, een tijdelijke verandering van stemming.	Een stemmingsstoornis, een ernstige ziekte; iemand die een depressie heeft, is niet alleen somber maar heeft ook andere klachten.
De toestand wordt als tijdelijk ervaren. Nu gaat het niet goed maar later zal het beter gaan. Na een paar dagen drijft de bui weer over.	De toestand wordt ervaren als 'voor altijd'. U ziet geen verbetering voor de toekomst.
Meestal kan u een duidelijke oorzaak aanwijzen: een pijnlijke gebeurtenis, een belangrijk verlies, een tegenslag in uw relatie.	Er is niet altijd een duidelijke oorzaak. U heeft het gevoel dat de hele toestand u overkomt.
Anderen kunnen een bron van troost zijn.	U heeft het gevoel dat niemand u kan helpen. Goed bedoelde adviezen uit uw omgeving helpen u alleen nog maar verder in de put.
U kan nog genieten van dingen: van een lekkere maaltijd, een goed gesprek, uw hobby, een fijne wandeling.	U beleeft nergens meer plezier aan.
U kan nog controle uitoefenen: plezierige zaken kunnen uw stemming positief beïnvloeden.	U heeft het gevoel alle controle te verliezen. Wat u ook doet, niets lijkt te helpen. U probeert niets meer.
Uw somber gevoel staat uw dagelijks functioneren niet in de weg. U blijft opstaan, werken, uw huishouden doen, eten, ... maar alles kost meer moeite.	Een depressie hindert u in uw dagelijks functioneren: u verliest uw interesse in werk, hobby, anderen... en brengt uw functioneren op allerlei gebied in gevaar.
U ervaart nog verschillende emoties: boosheid (op uzelf of anderen), ergernis, spanning. U reageert met verschillende gevoelens op diverse situaties.	Wat er ook gebeurt: u voelt niets, u voelt zich leeg. U reageert niet meer op wat er om u heen gebeurt. Niet alleen de leuke maar ook de minder leuke gebeurtenissen doen u niets meer.

Geestelijke gezondheid: 10 tips

Geestelijk gezond zijn is een veranderlijk gegeven. Het ene moment functioneert men beter dan het andere. Deze tips kunnen uw geestelijke gezondheid ondersteunen en helpen om uw 'mentale' weerstand op te bouwen.

Gezond tafelen en lekker slapen 
Een gezonde leefwijze verhoogt de weerstand tegen stress. Zorg voor voldoende slaap en kies voor gezonde voeding. Wees matig met alcohol en koffie. Let op uw medicatiegebruik en uw rookgedrag.

Ontspan
Regelmatig tijd maken voor ontspanning verlaagt de stresspieken. Een evenwichtige afwisseling tussen stress en ontspanning is ideaal voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid op korte en lange termijn. U voelt zich beter, fitter en meer uitgerust. U beschikt over meer energie en een scherpe geest. 
Aanvaard de nood aan ontspanning en rust. Zorg elke dag voor een rustig moment. Gun uzelf tijd om uit te rusten.

Geniet
U hoeft niet altijd productief te zijn. Doe ook allerlei dingen die op het eerste zicht niets opleveren of bijbrengen: met de buren kletsen, met de kinderen spelen, naar de sauna gaan. Doe eens niets of maak tijd voor de dingen die u graag doet. Laat de dag gewoon voortkabbelen. Geniet van de kleine dingen van het leven. 

Beweeg
Lichamelijke beweging is goed voor de uithouding, spierkracht en soepelheid. Het houdt uw gewicht onder controle. Het wapent u tegen stress en zorgt voor een betere stemming. 
Probeer zoveel mogelijk te bewegen in de buitenlucht. 
Meer bewegen is eenvoudig: ga vaker te voet, maak een wandeling, neem de trap. 
Goed gedoseerde lichamelijke activiteit is een goede manier om uw energie af te reageren. Een vast moment afspreken met anderen helpt om vol te houden.

Tijdsbesteding
Zorg voor een evenwichtige tijdsbesteding: verdeel de beschikbare tijd over werken, het huishouden, de kinderen, uw engagementen en uzelf. 
Structureer en organiseer uw werk: stel prioriteiten, begin met de vervelende klusjes, maak een planning op. 
Ga nieuwe uitdagingen aan. Plan een uitstap, probeer eens een andere sport, zoek een leuke hobby of sluit aan bij een vereniging.

Vrienden koesteren
Maak tijd voor de mensen waar u zich goed bij voelt. Niet iedereen kan gemakkelijk met anderen om te gaan. Omgaan met anderen kan u tot op zekere hoogte leren. Maak duidelijk wat u wenst en wat u niet wenst. Leer nee zeggen. Conflicten horen erbij: leer er mee omgaan. 
Leg nieuwe contacten: ga mee op busreis, doe vrijwilligerswerk, word lid van een vereniging, volg een cursus. Probeer niet steeds uw partner te veranderen.
Zoek steun bij anderen. Waak erover dat u ondanks een drukke agenda niet geïsoleerd raakt. Zorg voor voldoende contacten. Tegenslagen verwerken lukt beter als u kan terugvallen op mensen op wie u kan rekenen en met wie u gevoelens kan delen. 

Uzelf aanvaarden
Iedereen heeft leuke en minder leuke eigenschappen, kan sommige dingen goed en andere minder goed.  Observeer uzelf: beklemtoon uw goede eigenschappen en aanvaard uw minder goede kanten.

Praat erover
Mensen die hun gevoelens uiten voelen zich geestelijk en lichamelijk beter. Dit kan op veel verschillende manieren gebeuren: praten, schrijven, tekenen, componeren, uithuilen of bulderend lachen.

Relativeer
In een zelfde situatie kunnen twee mensen heel verschillend reageren. Dat heeft te maken met wat mensen denken vóór, over, tijdens en na de situatie. Wat er ook gebeurt, u heeft er altijd een mening of opvatting over. 

Sommige opvattingen en denkwijzen leiden gemakkelijker tot sombere gevoelens:

• Rampdenken
  U bent geneigd om van elke tegenslag een ramp te maken. 
  Maar: is dit werkelijk het ergste dat u kan overkomen ? Er gebeuren inderdaad minder leuke en verschrikkelijke dingen maar los het probleem op als u ervoor staat. U hoeft er vooraf niet over te piekeren.
• Generaliseren
  ‘Altijd, nooit, iedereen’ zijn woorden die veel gebruikt worden als het tegenzit. 
  Maar: de wereld is niet zwart-wit. Het is niet altijd slecht. 
• Gedachtelezen
  Niemand kan echt met zekerheid weten wat een ander denkt of zal doen. 
  Vraag uzelf af of er harde bewijzen zijn voor uw veronderstelling.
• Onrealistische verwachtingen koesteren
  ‘Ik moet’, ‘vrouwen moeten’, ‘moeders moeten’, ‘kinderen moeten’, ‘een goede echtgenoot moet’. 
  Achter elke moet schuilt een eis, een uitgesproken verwachting naar uzelf, naar de anderen of de wereld in het algemeen. 
  Maar: moet het echt wel? Vervang ‘moeten’ door ‘willen’ of ‘streven’. Zo raakt u minder snel teleurgesteld.
• Selectief waarnemen
  Iedereen kijkt naar de wereld door een bepaalde bril. Let u alleen of overwegend op alles wat fout loopt, niet prettig of vervelend is? Probeer ook de goede kanten te zien. Niemand of niets is alleen maar goed of slecht.
• Personaliseren
  U betrekt alles wat er gebeurd is op uzelf. 
  Maar: bent u echt de spil waar alles om draait?       

Zelfzorg

• Zoek eenvoudige dingen die ontspannen: een warm bad of een sauna, muziek beluisteren of spelen, een boek lezen, een wandeling maken, in de tuin werken, naar het voetbal gaan, biljarten, relaxatieoefeningen alleen of in groep.
• Probeer zoveel mogelijk herinneringen op te halen aan  positieve en deugddoende ervaringen. Kijk nog eens naar uw vakantiefoto's.
• Zorg elke dag voor iets leuks: even niets doen, een vriendin opbellen, een pint drinken met vrienden, … Doe uzelf een plezier met een cd, boek of nieuw kledingstuk.
• Praat over uw gevoelens. Het is niet altijd gemakkelijk om uw gevoelens uit te drukken in woorden. Tracht toch aan uw omgeving duidelijk te maken dat u zich niet goed voelt. Familieleden en vrienden kunnen een echte steun betekenen als u het even niet meer ziet zitten.
• Stel uw doelen niet te hoog. Minder hoog gespannen verwachtingen leiden tot meer haalbare doelen en dus tot grotere tevredenheid. 
• Probeer te doen waarvan u zelf denkt dat u het moet doen. Spiegel u niet aan de verwachtingen of eisen van uw familie.
• Lachen doet deugd. 
• Zorg voor voldoende beweging in de buitenlucht
• Overweeg of u anders kan denken over wat u overkomt. Luister naar uw zelfspraak. Hoe denkt u over tegenslagen, situaties, gebeurtenissen? Herkent u bepaalde denkpatronen? Zet een andere bril op: vervang uw opvattingen door andere, meer realistische opvattingen.
• Grijp niet op eigen houtje naar medicatie, pepmiddelen of vitamines, maar zoek deskundige hulp.
• Bel Tele-Onthaal op het nummer 106 voor een luisterend oor en een anoniem gesprek.
• Neem contact op met uw huisarts als de sombere stemming na enkele weken niet verdwijnt, of als ze steeds weer terugkomt, of als u het gevoel heeft dat het steeds erger wordt.