Diltiazem is sinds 1973 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Surazem en Tildiem en als het merkloze Diltiazem, Diltiazemi en Diltiazemhydrochloride. Het is verkrijgbaar in gewone tabletten, tabletten met vertraagde afgifte en capsules met vertraagde afgifte. 

1. Wat doet diltiazem en waarbij wordt het gebruikt?

Diltiazem behoort tot de groep geneesmiddelen die calciumblokkers worden genoemd. Het verlaagt de bloeddruk en vermindert de zuurstofbehoefte van het hart.

Artsen schrijven het voor bij een hoge bloeddruk, angina pectoris en hartritmestoornissen.

Angina pectoris 
Bij angina pectoris komt er te weinig bloed in de hartspier. De hartspier krijgt hierdoor een tekort aan zuurstof. Dit zuurstofgebrek veroorzaakt aanvallen van pijn of een beklemmend gevoel op de borst.

Dit middel verbetert de toevoer van bloed naar de hartspier. Hierdoor ontstaat minder snel een zuurstoftekort. Ook brengt diltiazem de snelheid en de kracht waarmee het hart klopt terug. Het hart heeft dan minder zuurstof nodig. Bij de gewone tabletten begint de werking al na een kwartier en houdt zes tot acht uur aan. Als u tabletten of capsules met vertraagde afgifte gebruikt, begint het effect binnen twee uur en duurt ongeveer twaalf uur. Het effect merkt u doordat u minder last heeft van pijn op de borst, bijvoorbeeld bij het traplopen. Dit betekent echter niet dat u meteen meer inspannende activiteiten mag gaan doen. Uw lichaam moet hier weer langzaam aan wennen. Overleg hierover met uw arts.

Hartritmestoornissen 
Diltiazem regelt de hartslag en heft verschillende stoornissen in het hartritme op. Van de werking merkt u in het algemeen niets.

Hoge bloeddruk 
Als de bloeddruk verhoogd is, stroomt het bloed te krachtig door de vaten. Dit is schadelijk voor de bloedvaten. Beschadigde bloedvaten geven kans op een beroerte (herseninfarct) en ernstige hartziekten, zoals hartkramp en hartfalen.

 

Calcium speelt een rol bij het regelen van de spanning van de spieren rond de bloedvaten. Calciumblokkers verlagen de spanning in deze spieren, waardoor de bloedvaten ontspannen en wijder worden. Het bloed kan daardoor beter doorstromen en de bloeddruk gaat omlaag.

 

Artsen schrijven diltiazem alleen voor bij hoge bloeddruk, als andere bloeddrukverlagers niet voldoende werken of niet gebruikt kunnen worden. Calciumblokkers kunnen namelijk meer bijwerkingen veroorzaken dan plastabletten en bètablokkers die meestal gebruikt worden bij te hoge bloeddruk.

 

Na drie tot zes weken is het volledige effect van diltiazem bereikt. Zelf merkt u niet veel van de bloeddrukverlaging. U weet pas of het werkt bij een meting van uw bloeddruk. Toch is het belangrijk om diltiazem elke dag in te nemen.

2. Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan diltiazem bijwerkingen geven. Dit is het geval bij ongeveer tien procent van de mensen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn de volgende.

 

Hoofdpijn, warmtegevoel, blozen, opgezwollen enkels en onderbenen en hartkloppingen. Deze bijwerkingen zijn het gevolg van het wijder worden van de bloedvaten. Ze verdwijnen meestal na enkele weken. Als u er hierna nog steeds last van heeft, moet u uw arts raadplegen.

Duizeligheid, vooral bij opstaan uit bed of uit een stoel. Dit gaat in het algemeen over als uw lichaam zich heeft ingesteld op de lagere bloeddruk (binnen enkele dagen tot weken). Als u zich duizelig voelt, sta dan niet te snel op uit bed of van een stoel. U kunt dan het best even liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen.

 

Soms kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen

 

Maagdarmklachten, zoals misselijkheid.
Overgevoeligheid voor diltiazem kan optreden. Dit merkt u aan huiduitslag en galbulten, soms treedt ook koorts op. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts. Geef aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor diltiazem. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u het middel niet opnieuw krijgt.
Meer groei van tandvlees. Dit kan bij alle 'calciumblokkers' voorkomen. Voorkom tandvleesproblemen zo veel mogelijk door goed de tanden te poetsen en te flossen. Laat bovendien regelmatig de tandarts de tanden en het tandvlees controleren.
De hartslag kan langzamer worden. Diltiazem remt de snelheid en de kracht waarmee het hart klopt. Mensen die last hebben van hartfalen mogen diltiazem daarom niet gebruiken.

Zelden
Mensen met de spierziekte myasthenia gravis kunnen extra last krijgen van hun aandoening. Overleg hierover met uw arts.
Zeer zelden kunnen de volgende bijwerkingen optreden

 

Neerslachtigheid. Meld dit aan uw arts.

Als u porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: diltiazem kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u diltiazem of andere uitlokkende middelen niet krijgt.

Bij hartkramp (angina pectoris) kunt u in zeldzame gevallen een aanval krijgen binnen vijftien tot dertig minuten na inname van de tablet. Neem dan meteen contact op met uw arts. Mogelijk moet de dosering worden aangepast of moet uw arts u andere geneesmiddelen voorschrijven.
Leveraandoeningen. U kunt dit merken aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

3. Heeft diltiazem een wisselwerking met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

 

Andere bloeddrukverlagers. Deze wisselwerking is van belang wanneer u al diltiazem gebruikt en u nu voor het eerst een andere bloeddrukverlager gebruikt of wanneer u voor het eerst diltiazem gebruikt naast een andere bloeddrukverlager, of wanneer u al een andere bloeddrukverlager gebruikt en u krijgt nu diltiazem. De arts moet hiermee rekening houden bij het bepalen van de dosering, zodat de bloeddruk niet te laag wordt. Als u een bloeddrukverlager van het type 'bètablokker' gebruikt, kan uw hartslag ook trager of onregelmatiger worden. U krijgt deze combinatie alleen als uw hartfunctie regelmatig gecontroleerd wordt.

Carbamazepine worden gebruikt bij epilepsie. Er zijn twee situaties mogelijk:

u gebruikt één van deze middelen en u krijgt nu diltiazem. De hoeveelheid van het epilepsiemiddel in uw bloed kan toenemen. Hierdoor kunt u last krijgen van sufheid, duizeligheid, misselijkheid en braken. Daarom zal uw arts de hoeveelheid epilepsiemiddel in het bloed controleren.
u gebruikt al diltiazem en u krijgt nu één van deze middelen erbij: de hoeveelheid diltiazem in uw bloed kan afnemen. Uw arts zal controleren of diltiazem nog wel voldoende werkt door uw bloeddruk en hartslag te meten.

Theofylline, een middel tegen benauwdheidsklachten. De hoeveelheid theofylline in uw bloed kan toenemen. U kunt dan last krijgen van maagklachten, hoofdpijn, duizeligheid en epileptische aanvallen. Uw arts zal daarom de hoeveelheid theofylline in het bloed opnieuw controleren.

Digoxine een hartmiddel. Deze wisselwerking is alleen van belang als u al digoxine gebruikt en nu diltiazem erbij krijgt. De hoeveelheid digoxine in uw bloed kan stijgen. Hierdoor kunt u onder andere last krijgen van wazig zien en een verminderde eetlust. Uw arts zal de hoeveelheid in het bloed controleren en de dosering digoxine verlagen als dat nodig is.

Ciclosporine, tacrolimus, everolimus en sirolimus zijn middelen die het afweersysteem onderdrukken. De hoeveelheid hiervan in uw bloed kan toenemen. Uw afweer neemt dan te veel af waardoor u sneller infecties oploopt. Ook kan uw nier schade oplopen. Uw arts zal daarom uw nierfunctie en de hoeveelheid van diltiazem in het bloed controleren. Als het nodig is, past uw arts de dosering aan.

Simvastatine en atorvastatine verlagen het cholesterolgehalte. De hoeveelheid van deze middelen in uw bloed kan toenemen. Hierdoor heeft u meer kans op bijwerkingen. De belangrijkste bijwerking is de aantasting van uw spieren. Als u last krijgt van spierpijn of spierzwakte, neem dan contact op met uw arts. Mogelijk kunt u een ander middel gebruiken dat deze wisselwerking niet heeft.

Middelen gebruikt bij hiv-infectie: atazanavir, darunavir, fosamprenavir, indinavir, lopinavir/ritonavir, nelfinavir, ritonavir, saquinavir en tipranavir. De hoeveelheid diltiazem in het bloed kan door deze middelen stijgen. De hoeveelheid saquinavir in uw bloed kan ook toenemen. Hierdoor zijn de werking en de bijwerkingen sterker.

Bepaalde slaap- en rustgevende middelen. Diltiazem versterkt de werking en de bijwerkingen van deze middelen. Hierdoor kunt u meer last krijgen van sufheid. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen. Misschien kan hij u een ander middel voorschrijven, dat deze wisselwerking niet heeft.
Buspiron, een middel tegen angstgevoelens en gespannenheid. U mag buspiron niet samen met diltiazem gebruiken, omdat de hoeveelheid buspiron in uw bloed dan zal stijgen. Hierdoor kunt u meer bijwerkingen van buspiron krijgen, zoals duizeligheid, misselijkheid, tintelende handen en voeten, slaperigheid en depressie.

Sommige middelen die worden gebruikt bij mannen met een vergrote prostaat, namelijk de alfablokkers (alfuzosine, doxazosine, prazosine, terazosine en tamsulosine). Deze kunnen in het begin van de behandeling de bloeddruk verlagen en duizeligheid veroorzaken. Door diltiazem wordt deze bijwerking versterkt. Deze wisselwerking is alleen van belang wanneer u net met één van deze middelen begint. De arts moet hiermee rekening houden bij het bepalen van de dosering, zodat de bloeddruk niet te laag wordt. U kunt de alfablokker de eerste keren het beste 's avonds innemen, als u al op bed zit, voor het geval u duizelig wordt.

Cimetidine (maagmiddel), claritromycine antibioticum), fluoxetine en fluvoxamine (antidepressiva) en fluconazol, itraconazol, ketoconazol en voriconazol (antischimmelmiddelen). Deze middelen kunnen de hoeveelheid diltiazem in het bloed verhogen. Hierdoor kan diltiazem meer bijwerkingen geven, zoals opgezwollen enkels of onderbenen, hoofdpijn, blozen en duizeligheid. Neem in dat geval contact op met uw arts.

Erytromycine, een antibioticum. Als u diltiazem tegelijk met diltiazem gebruikt, kunnen hartritmestoornissen en een te sterke daling van de hartslag en bloeddruk optreden. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

4. Als ik diltiazem gebruik, mag ik dan...

autorijden?
De eerste dagen dat u diltiazem gebruikt, kunt u duizelig zijn. Dit komt doordat uw lichaam zich nog moet instellen op de lagere bloeddruk. Na enkele dagen is dat meestal weer over en is autorijden geen probleem.

 

alcohol drinken?
Alcohol verwijdt de bloedvaten, net als diltiazem. U kunt daardoor last krijgen van duizeligheid. Probeer het drinken van alcohol eerst met mate uit. U kunt dan zelf inschatten of u hier veel last van krijgt. In het algemeen is enkele keren per week een glas wijn geen probleem.

 

alles eten?
U mag alles eten.

5. Kan ik diltiazem gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Gebruik diltiazem niet als u zwanger bent of binnenkort zwanger wilt worden. Over het gebruik van diltiazem tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. In theorie kan diltiazem de doorbloeding van de baarmoeder en de placenta verminderen en daardoor zuurstoftekort bij het kind veroorzaken. Raadpleeg daarom uw arts als u zwanger bent of dat binnenkort wilt worden. U zult (tijdelijk) moeten overstappen op een ander, veilig middel.

 

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts. Dit middel komt in een kleine hoeveelheid in de moedermelk. Het is niet bekend of dit schadelijk is voor de baby. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken. 

6. Hoe moet ik diltiazem gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.
Hoe?

 

Gewone tabletten: innemen met wat water. U mag deze tabletten eventueel breken of kauwen.
Tabletten met gereguleerde afgifte, te herkennen aan ‘retard' of ‘MGA': deze moet u heel doorslikken met een half glas water. De tabletten niet kauwen of fijnmaken, omdat dan onbedoeld al het werkzame bestanddeel tegelijk vrijkomt. De tabletten zijn zo gemaakt, dat ze langzaam oplossen, waardoor ze minder bijwerkingen geven en langer werken.
Capsules: slik de capsule in zijn geheel door met water, zonder te kauwen. Als u hier moeite mee heeft, kunt u de capsule openen. Neem de korreltjes dan wel in zonder te kauwen. De korrels zijn namelijk zo gemaakt dat ze de werkzame stof langzaam afgeven.

 

Wanneer?
U mag het middel innemen op elk moment van de dag. Kies wel een vast innametijdstip. Dan vergeet u minder snel een dosis. Als u het eenmaal per dag gebruikt: bij voorkeur 's ochtends. Als u het tweemaal per dag gebruikt: 's ochtends en 's avonds. Als u het driemaal per dag gebruikt: 's ochtends, 's middags en 's avonds. Als u het viermaal per dag gebruikt: 's ochtends, begin van de middag, begin van de avond en voor het naar bed gaan.

 

Hoe lang?

Hartkramp en hartritmestoornissen. Waarschijnlijk moet u diltiazem langdurig gebruiken. Dat komt omdat diltiazem wel de verschijnselen tegengaat, maar niet de oorzaak wegneemt.
Hoge bloeddruk. Een behandeling voor hoge bloeddruk is meestal langdurig. Als u een jaar lang met dezelfde dosering een goede bloeddruk heeft, kunt u in overleg met uw arts het gebruik geleidelijk afbouwen. Zo kunt u kijken of u het middel nog nodig heeft. Soms blijkt de bloeddruk dan toch weer te stijgen. Dan zult u het middel moeten blijven gebruiken.

7. Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Het is belangrijk diltiazem consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

 

Als u diltiazem één keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan acht uur voor u de volgende capsule normaal inneemt? Neem de vergeten capsule dan alsnog in. Duurt het nog minder dan acht uur? Sla de vergeten capsule dan over.

Als u diltiazem twee keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan vier uur voor u de volgende tablet normaal inneemt? Neem de vergeten tablet dan alsnog in. Duurt het nog minder dan vier uur? Sla de vergeten tablet dan over.

Als u diltiazem drie keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan twee uur voor u de volgende tablet normaal inneemt? Neem de vergeten tablet dan alsnog in. Duurt het nog minder dan twee uur? Sla de vergeten tablet dan over.

Als u diltiazem vier keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan één uur voor u de volgende tablet normaal inneemt? Neem de vergeten tablet dan alsnog in. Duurt het nog minder dan één uur? Sla de vergeten tablet dan over.

8. Kan ik zomaar met diltiazem stoppen?

Als u diltiazem gebruikt voor een verhoogde bloeddruk of hartritmestoornissen kunt u op ieder moment in één keer stoppen met het gebruik van diltiazem. Stop echter alleen als uw arts dat adviseert.

Gebruikt u het tegen hartkramp, dan is er een kleine kans dat u een aanval krijgt. Het is daarom verstandiger langzaam af te bouwen. Raadpleeg hierover uw arts.