Werknemers met een specifieke beperking.

Enerzijds is er de vraag van werkgevers om concrete informatie over hun werknemer met een specifieke beperking. Het betreft dan vaak werknemers die tijdens het werk een ziekte of aandoening hebben opgelopen.

Anderzijds geven werkgevers, die de mogelijkheid overwegen om een werknemer met een specifieke beperking aan te nemen, aan dat ze graag over concrete informatie willen beschikken zodat ze ‘weten waar ze aan toe zijn’.

 

Met deze uitgave hopen we beide vragen te beantwoorden.

 

Deze uitgave richt zich specifiek op mensen (in het bijzonder jongeren)met een hartziekte.

 

Wat kunt u verwachten?

In deze uitgave worden praktische handleidingen gegeven om zowel voor u als voor de werknemer met een hartziekte en zijn collega’s de werkomgeving zo goed mogelijk te maken. We hopen dat u door het lezen van deze uitgave bij het werven van nieuwe mensen oog zult hebben voor het gegeven dat er onder de sollicitanten ook (jonge) mensen met een functiebeperking zijn, die uitstekend gekwalificeerd zijn voor de door u gevraagde vacature.

 

Wij geven u een overzicht van een aantal onderdelen van het werk en de betekenis ervan voor uw werknemer die een hartziekte heeft.

We gaan dieper in op:

 

• De persoonlijke situatie: wat is een hartziekte?

• De werkzaamheden: wat betekent dit voor het werk?

• welke consequenties heeft dit voor de werkomgeving

 

U krijgt te maken met een werknemer met een hartaandoening: wat nu?

Elk van deze onderwerpen wordt kort beschreven en voorzien van praktische tips en aandachtspunten, waar het mogelijk is geven we meteen suggesties voor oplossingen die door anderen worden gebruikt en die daarmee ook wellicht voor u interessant zijn.

 

Sommige van de tips zijn mogelijk van toepassing binnen uw bedrijf, andere wellicht niet. Waarschijnlijk hebt u nog nooit een werknemer met een functiebeperking of hartziekte in loondienst gehad. Hierdoor hebt u mogelijk een onvolledig beeld of zelfs geen beeld over wat u kan verwachten wanneer iemand met een functiebeperking binnen uw organisatie actief wordt.

 

Met deze uitgave willen we een bijdrage leveren om hierin verandering te brengen. Doordat u interesse toont in dit boekje heeft u al een aantal vragen die bij veel werkgevers leven, overboord gegooid. Wij willen u inzicht geven in wat het concreet betekent om iemand in dienst te hebben die hartziekte heeft.

Wij laten u zien dat ook het arbeidsklimaat zonder al te veel ingrepen, ook voor hen te optimaliseren is. (In deze uitgave is in alle gevallen voor de verhoging van de leesbaarheid gekozen voor ‘hij’ in plaats van ‘hij/zij’.

 

Verworven hartziekten
Ziekten van de kransslagaders, zoals angina pectoris en een hartinfarct, zijn vrijwel altijd het gevolg van een vernauwing of een afsluiting van de kransslagader(s). Dit begint met een kleine beschadiging van de gladde binnenwand van het bloedvat. Het lichaam probeert die beschadiging te herstellen; er klonteren dan bloedplaatjes samen op de beschadigde plaats en witte bloedcellen dringen de vaatwand binnen. Die witte bloedcellen nemen cholesterol op, wat een brijachtige massa geeft waar zich later ook kalk op afzet. Hierdoor worden de kransslagaders steeds nauwer en kan het zuurstofrijke bloed de hartspier moeilijker bereiken. Deze heet slagaderverkalking of arteriosclerose.

 

Aangeboren hartafwijkingen
Aangeboren of congenitale hartafwijkingen zijn structurele afwijkingen van het hart en de grote vaten die al bij de geboorte aanwezig zijn. Jaarlijks worden er in België ongeveer 1400 kinderen met een aangeboren hartafwijking geboren.

Soms wordt de afwijking pas op latere leeftijd ontdekt. De aandoeningen verschillen sterk in ernst. Sommige afwijkingen geven geen klachten of verdwijnen spontaan, terwijl andere afwijkingen niet of nauwelijks met het leven verenigbaar zijn.

Ruw geschat zijn er 20.000 kinderen en jongeren tot 16 jaar en 20.000 tot 25.000 volwassenen met een aangeboren hartafwijking. Dat ruim 85% van de kinderen die de volwassen leeftijd bereikt heeft, mede toe te schrijven is aan de succesvolle resultaten van de kinderhartchirurgie.

 

Behalve hartziekten noemen we in dit boekje tevens een aantal chronische vaataandoeningen.  Hart- en vaataandoeningen hebben immers veel met elkaar te maken.
Ten aanzien van vaatziekten noemen we:

• Etalagebenen

• Spataders

Etalagebenen zijn een vorm van aderverkalking. Het signaal ervan is kramp bij het lopen op een bepaalde plek in het been. De pijn kan in de spieren van de kuit, het bovenbeen of de billen zitten. De plaats waar de pijn optreedt, geeft een aanwijzing waar een afsluiting of vernauwing in de bloedtoevoer kan zitten. Deze klacht kan gepaard gaan met een gevoel van minder fit zijn, emotionaliteit en slecht slapen. De klachten beperken iemand in zijn activiteiten, onder meer dus ook in zijn functioneren op de werkplek.

Een spatader is een plaatselijke uitrekking en verzwakking van een normale ader. Signalen zijn vermoeide en vaak warme benen, jeuk, een gespannen gevoel, krampen, een trekkende of stekende pijn in de kuiten, trillingen in de benen en zwellingen. Bij sommige mensen ontstaan na verloop van tijd vochtophopingen in de benen, huiduitslag, een verkleuring of verharding van de huid. Spataders kunnen van invloed zijn op het functioneren op de werkplek.

 

Het kan voor u als werkgever van groot belang zijn om hartziekten te onderkennen. Daarom in het kort iets over een aantal symptonen die van tevoren optreden:

Een typische beklemmende, drukkende pijn achter het borstbeen. De pijn straalt vaak uit naar de linkerarm of naar de kaken en soms naar de rug of de schouderbladen. Soms is er pijn in de rechter- in plaats van de linkerarm Misselijkheid en zweten kunnen ook signalen zijn. Deze signalen duiden op een hartinfarct. Hartkloppingen, hartbonzen, overslaan van het hart, duizeligheid, neiging tot flauwvallen en zelfs bewusteloosheid.

Bijkomende klachten zijn: transpireren, een onaangenaam gevoel en misselijkheid tijdens een aanval. Deze signalen duiden op ritmestoornissen.

 

Wat is een hartziekte?

Dit boekje gaat in op de problematiek van werknemers met een hartziekte. Omdat echter het onderwerp hart- en vaataandoeningen in onze samenleving zeer breed aanwezig is en wellicht ook binnen uw bedrijf of organisatie een thema is, wordt in deze paragraaf het onderwerp hart en vaataandoeningen kort uitgewerkt.

 

Een hartziekte en de betekenis ervan voor het uitvoeren van werkzaamheden

Het hebben van een hartziekte heeft gevolgen voor de uitvoering van werkzaamheden. In het hiernavolgende is een indeling gemaakt in activiteiten die behoren tot de normale werksituatie.

• Persoonlijk functioneren
• Sociaal functioneren
• Communiceren
• Uitvoeren van werkzaamheden
• Werken op bepaalde tijden
• Mobiliteit

 

Bij iedere activiteit geven we kort een aantal onderdelen die binnen deze activiteit vallen. Vervolgens geven we aan of deze onderdelen van de werksituatie voor een werknemer met een hartziekte relevant zijn voor de werksituatie.

 

Persoonlijk functioneren
Het persoonlijk functioneren heeft in relatie tot de werksituatie voornamelijk betrekking op de volgende aspecten:

 

▪Concentratie
▪Herinneringen
▪Inzicht
▪Tempo
▪Taakuitvoering
▪Zelfstandigheid en zelfredzaamheid

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Ten aanzien van de punten concentratie, aandacht en het vermogen tot herinneren is er niets mis als je een hartziekte hebt. Het gericht kunnen gebruiken van zintuigen, het aanleren van nieuwe taken, het opslaan van nieuwe informatie, het ontwikkelen van vaardigheden en competenties en het nemen van besluiten door de werknemer met een hartziekte is daarom volledig gelijk aan een werknemer zonder een hartziekte. Ook voor wat betreft zelfstandigheid en zelfredzaamheid gelden geen bijzondere omstandigheden.

Met een hartziekte kan je prima werken!

Wij kennen mensen met een hartziekte die…..
≥          Leraar zijn
≥          Vertegenwoordiger zijn
≥          Werkgever zijn
Dit wordt een lang lijstje….

 

Uitvoeren van werkzaamheden
Het feitelijk kunnen uitvoeren van de functiegebonden werkzaamheden vormt het hart van deze brochure. Immers, daarmee staat of valt de aanwerving voor een belangrijk deel.

Deze brochure is niet bedoeld als een handboek, waar alle specifieke kenmerken voor alle functies en beroepen vermeld zijn. Dit is ondoenlijk. We kozen voor een aantal aspecten die erg veel voorkomen.

• Gebruiken van de handen
• Computer bedienen
• Apparaten bedienen
• Telefoon gebruiken
• Reiken, duwen en trekken van voorwerpen
• Tillen van voorwerpen
• Veranderen van een bepaalde lichaamshouding
• Langdurig zitten tijdens het werk
• Langdurig staan tijdens het werk

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Een werknemer met een hartziekte heeft geen problemen met de handen en armen. Hij kan dus alle apparaten bedienen, de computer en de telefoon gebruiken. Reiken, duwen, trekken en tillen leveren ook niet meer problemen op dan bij een gemiddelde andere werknemer. De spil waar het bij de uitvoering van werkzaamheden om draait is energieverdeling. Het komt bij hart en vaatlijden in belangrijke mate neer op een goede verdeling van belasting en belastbaarheid. Hiervoor bestaan geen algemene regels. Het wordt individueel bepaald. Indien de werknemer onvoldoende in staat is duidelijk aan te geven waar de grenzen van zijn mogelijkheden liggen, is de inschakeling van de bedrijfsarts een mogelijke optie.

Wanneer de werknemer een zeer ernstige hartafwijking heeft, is de kans groot dat zijn feitelijke belastbaarheid uiterst gering is. In dat geval is zelfs lopen of traplopen al een (over)belasting. In deze gevallen is specifiek maatwerk nodig om het werk mogelijk te maken en is het dus een belangrijk aandachtspunt. Het is mogelijk dat een van de werknemers die u al in dienst heeft, geconfronteerd wordt met een hartziekte of de gevolgen ervan. Voor deze groep mensen is het opnieuw leren uitvoeren van taken van groot belang. Mensen durven vaak na een hartaanval gewoonweg niet meer te bewegen. Cardio-revalidatie biedt hier uitkomst.

 

De persoonlijke situatie:

 

Communiceren
Het communiceren in brede zin heeft in relatie tot de werksituatie betrekking op de volgende aspecten:
• Zien, horen en spreken
• Lezen en schrijven
• Samenwerken met collega’s aan werktaken
• Overleg voeren met één collega of in groepsverband
• Deelnemen aan bijeenkomsten
Ook het begrijpen van boodschappen en symbolen en het begrijpen en toepassen van gebruiksaanwijzingen en werkaanduidingen valt hieronder; dit zijn ook vormen van communicatie.

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Zoals al aangegeven zijn de intellectuele vermogens van mensen met een hartziekte niet aangedaan. Met horen, zien en spreken is niets mis. Evenmin met hun vermogen tot samenwerking. Toch is het onderwerp wel relevant. Werknemers kunnen namelijk tijdens het dienstverband last krijgen van hun hartziekte of aandoening. In het kort is eerder aangegeven welke signalen hierop kunnen duiden. Het is van belang om collega’s op de hoogte te stellen van datgene wat relevant is om te weten. In veel gevallen zal dat, als het gaat om een hartziekte bij een werknemer, niet bijster veel zijn. In zijn algemeenheid is het goed met de betrokken werknemer te bespreken wat collega’s wel en niet moeten weten.

 

Sociaal functioneren:

Het sociaal functioneren heeft in relatie tot de werksituatie betrekking op de volgende aspecten.
• Omgaan met collega’s en leidinggevenden.
• Omgaan met klanten.
• 'Sociale omgang tijdens of rondom het werk. (bijvoorbeeld bedrijfsuitjes)

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Voor werknemers met een hartziekte zijn hier geen problemen, behalve dan mogelijk de eerder genoemde signalen van hartziekten. Een hartziekte kan beperkingen opleveren bij fysieke inspanning.
Diegene die het jaarlijkse uitje regelt moet er zich van bewust zijn dat de actie die wordt ondernomen ook kan worden uitgevoerd door de collega met de hartproblematiek. Alleen de stand bijhouden tijdens het sporten is toch ook niet echt iets om je op te verheugen.

 

Mobiliteit:

Mobiliteit heeft in dit verband betrekking op de volgende activiteiten:
• Zich binnen en buiten verplaatsen.
• Lopen tijdens het werk.
• Trappenlopen.
• Gebruiken van vervoermiddelen.

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Werknemers met een van de genoemde vormen van een hartziekte kunnen zich prima verplaatsen, tenzij de aandoening zo ernstig is dat iemand over een minimale conditie beschikt. In dat geval is zelfs traplopen teveel. Indien uw werknemer voor het werk regelmatig moet reizen, is dit alleen een aandachtspunt wanneer hij geen auto mag rijden. In principe kan de werknemer reizen met het openbaar vervoer, tenzij de te bezoeken locatie niet met het openbaar vervoer bereikbaar is of wanneer reizen een onredelijke belasting is.

 

Toegankelijkheid van het gebouw:

In een goed aangepaste omgeving wordt een beperking volkomen anders ervaren dan in een slecht aangepaste omgeving. De mate van iemands beperking wordt in sterke mate bepaald door de omstandigheden en dus ook door de werkomgeving.

Toegankelijkheidsaspecten zijn niet relevant voor de werknemer met een hartaandoening. Op dit vlak zijn doorgaans geen problemen, uitgezonderd zijn de mensen met heel ernstige beperkingen. Indien dit speelt zijn fysieke maatregelen nodig. Te denken valt dan aan een lift, beperken van lange afstanden lopen en afwisselend werk in de zin van staan, lopen en zitten.

▪Werken op bepaalde tijden
▪Werken op bepaalde tijden heeft betrekking op:
▪ Het aantal uren werken per dag
▪Het aantal uren werken per week
• Andere aspecten in relatie tot werktijden

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Rekening houdend met zijn beperkingen is in principe alles mogelijk voor de werknemer met een hartziekte. Voor iedereen met een hartziekte is het belangrijk om enige regelmaat te hebben in belasting en belastbaarheid, dit om de aanwezige energie goed te verdelen. De werknemer heeft daarom een voorkeur voor zo regelmatig mogelijke werktijden, het eten op vaste tijden en zo min mogelijk werkdruk en stress.

Het komt uiteraard voor dat ook iemand met een hartziekte een minder goede dag heeft. Dat zijn dagen waarop hij zich vermoeid en niet zo lekker voelt. Het moet mogelijk zijn om enigszins flexibel met werktijden om te kunnen gaan, zodat wanneer dat nodig is, tussendoor tijdens een werkdag even rust genomen kan worden. Specifieke tips en adviezen betreffende werken op bepaalde tijden worden individueel met de werknemer afgesproken.

 

Zitten er ook positieve kanten aan wanneer ik deze kandidaat aanneem?
Dit lijkt een vreemde vraag. Toch verdient de beantwoording ervan hier een plek. Het is immers de ervaring van veel werkgevers dat het in dienst nemen of hebben van mensen met een functiebeperking een positief effect heeft op de zienswijze en handelwijze van het overige personeel en klanten. Hieraan levert iemand met een hartziekte zeker ook een bijdrage. Als er iemand met een hartziekte in hun midden is, kunnen collega’s begrippen als ziekte, gebrek en handicap vaak beter relativeren. Er gaat dus een soort maatschappelijk effect van uit.

Heel positief dus!!

Laat u zich vooral positief inspireren door de kandidaat.

 

Hulpmiddelen en technologie

Uw werknemers voeren hun werkzaamheden uit in een bepaalde werkomgeving en kunnen door deze omgeving worden beïnvloed in de uitvoering van hun werk. Denk daarbij aan de volgende elementen:
• Temperatuur
• Vochtigheidsgraad
• Seizoensinvloeden
• Lichtsterkte
• Geluidssterkte
• Trillingen

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Voor sommige werknemers met een hartziekte is het belangrijk dat zij in een gunstig binnenklimaat werken. Het is wenselijk om te werken in een ruimte met een goede ventilatie en luchtcirculatie op de werkplek. Werken in een hete omgeving kan erg belastend zijn. Als u een werknemer heeft die hier last van heeft, houdt u dan rekening met de temperatuurregeling.

 

Financiële middelen en wettelijke regelingen:
In een aantal gevallen heeft u, als werkgever, recht op financiële tegemoetkomingen voor werknemers die bij u in dienst zijn en die om de een of andere reden beperkt zijn in de uitvoering van de normale werkzaamheden. Het betreft onder meer loonkostensubsidies, vergoedingen voor verzuim, tegemoetkomingen voor de aanschaf van ondersteunende hulpmiddelen en voor de toegankelijkheid van het gebouw en de werkplek.

 

Is het relevant voor uw werknemer?
Wel in financiële zin, doorgaans minder of niet in fysieke zin. Toegankelijkheidsaanpassingen en hulpmiddelen spelen een kleine rol van betekenis. De fysieke werkomgeving speelt wel een rol. Vanwege het gegeven dat financiële regelingen snel kunnen wijzigen en dus verouderen, zijn deze niet in de brochure opgenomen. Hiervoor zijn er aparte documenten opgesteld ( zie www.invaliditeit.be)

 

U hebt een vacature.
U hebt iemand voor een sollicitatiegesprek uitgenodigd die een hartziekte blijkt te hebben. Afhankelijk van degene die solliciteert, weet u dit in een vroeg stadium, tijdens de ‘brievenronde’ of in een laat stadium, op het moment dat de sollicitant met u in gesprek is. Het is in ieder geval van belang dat u de consequenties van de aandoening van uw kandidaat zo goed mogelijk overziet. U kunt geen navraag doen naar de medische aspecten, maar wel naar de functionele aspecten.
We geven u een overzicht van belangrijke aandachtspunten voor een gesprek over de impact van de ziekte op de werksituatie. Het betreft:

• Het uitvoeren van de werkzaamheden
• De werkomgeving
• Aandachtspunten op het persoonlijk vlak

Een aantal van deze aspecten zullen niet meteen in een eerste gesprek ter sprake komen, maar in een tweede gesprek of misschien pas in het aanstellingsgesprek. Van belang is dat u dit overzicht ziet als een handvat voor een dialoog tussen u en de - wellicht toekomstige - werknemer.

 

De werkomgeving:

De meest belangrijke en relevante vraag is de volgende:

Is het feit dat de sollicitant een hartziekte heeft relevant voor de functie?
Indien dit het geval is, kunnen de volgende punten u wellicht helpen om een beeld te krijgen op welke punten hulpmiddelen, aanpassingen of voorzieningen nodig zijn.

 

• Maakt de kandidaat zijn aandoening bespreekbaar, voor zover die betrekking heeft op de functie?

° Welke aspecten spelen een rol?
° Uitvoering taken in relatie tot energieverdeling, belasting en belastbaarheid?
° Werken op bepaalde tijden?
° Hoe vertel ik het of directe leiding of de collega’s?
° Heeft het invloed op het omgaan met collega’s?
° Reizen voor het werk?
° Kan de kandidaat zelf goed aangeven waar mogelijkheden en beperkingen op het vlak van   energieverdeling liggen?
° Ontstaat hierdoor een beeld waaruit u op kunt maken of de beperkingen de uitvoering van de functie hinderen?
° Kan de kandidaat zelf aangeven of er hulpmiddelen, aanpassingen of voorzieningen nodig zijn voor de beoogde functie?

 

• Voor wat betreft de werkindeling, gelden de volgende aandachtspunten:
○ Is het werk volgens u met planning, werkindeling en flexibele werktijden te organiseren?
○ Laat de functie het, indien nodig, toe een aangepaste tijdsindeling te maken?
○ Is het denkbaar om, indien nodig, deels thuis te werken?

• Voor wat betreft de werkomgeving, gelden de volgende aandachtspunten:
° Zijn er aanpassingen nodig vanwege mogelijke last van warmte of koude of wisselingen daarin?
° Is de beperking zo extreem dat er fysieke aanpassingen op het vlak van bereikbaarheid of toegankelijkheid nodig zijn?

 

De werkzaamheden
Een kandidaat met een hartziekte heeft, voordat hij solliciteerde, al nagedacht over het uitvoeren van de werkzaamheden die behoren tot de functie waarnaar hij solliciteert. Hij zal daar zelf ook heel realistisch in zijn. Het feit dat iemand die een hartziekte heeft naar een bepaalde functie solliciteert, geeft dus al aan dat het uitvoeren van de werkzaamheden geen groot probleem hoeft te zijn. Wellicht dat deze kennis u geruststelt om in een sollicitatieprocedure het gesprek aan te gaan met iemand die een hartziekte heeft. Op die manier kan er ook heel concreet worden gesproken over de nodige aanpassingen.

 

Aan de slag!

We hopen dat we met deze brochure een bijdrage hebben kunnen leveren aan goed werkgeverschap in relatie tot werknemers met een hart- of vaatziekte. We hebben geprobeerd zo concreet en to the point mogelijk te zijn. We zijn hierbij van de vooronderstelling uitgegaan dat het verschaffen van duidelijke en transparante informatie helpt bij het verkleinen van de barrière tussen de werkgever en de werknemer met een hartziekte. Aarzelt u niet om specialistisch advies in te winnen als u  tegen onduidelijkheden of problemen aanloopt. Veel informatie is te vinden op www.startdiversiteit.be

Voor het overige hopen we dat u zich bij het invullen van toekomstige vacatures niet laat afschrikken door jonge sollicitanten met een beperking, maar dat u hen de gelegenheid zult bieden om hun talenten en mogelijkheden te tonen!

 

Hebt u nog vragen?
Via e-mail kunt u contact met ons opnemen: Klik hier

 

Voor VZW Hartziekte

Paul Bols